Gayrimenkul Kentsel Dönüşüm Hukuku

KENTSEL DÖNÜŞÜM NEDİR?

Kentsel dönüşüm, yürürlüğe girdiği 2012 yılından itibaren 6306 sayılı Afet Riskli Yapıların Yenilenmesi Hakkında Kanun uyarınca afet riski taşıyan alanların belirlenip, fen ve sanat kurallarına ve standartlarına uygun, sağlıklı ve yaşanabilir hale getirilmesi amacıyla uygulanan bir süreçtir. Nihai hedef, herhangi bir afet neticesinde bir daha can kaybı yaşanmamasının sağlanması ve kentlerin sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerine dönüştürülmesidir. Altyapı ve zemin anlamında güvenilir olmayan, risk teşkil eden yapılar sağlıklı alana dönüştürülmektedir. Tehlikeli olan yapılar yıkılarak yerine daha sağlam, teknolojiye uygun ve güvenilir yaşam alanı sunan yeni binalar yapılmaktadır. Kentsel dönüşüme uygun yapılar tespit edilerek belirli işlemler yapıldıktan sonra kentsel dönüşüm işlemi başlatılmaktadır. Ülkemizin önemli bir kısmının birinci ve ikinci derece deprem kuşağında olduğu göz önüne alındığında kentsel dönüşümün önemi daha da artmaktadır. Özellikle yakın zamanda yaşanan 6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli depremde kentsel dönüşümün önemi tekrardan gözler önüne serilmiştir. Yasal çerçevede bazı durumlarda kentsel dönüşüm zorunluluk haline gelebilmektedir. Zorunluluk haline geldiği durumlarda kentsel dönüşüm devlet desteği ile gerçekleştirilmektedir.

Ülkemizdeki planlama faaliyetleri konusundaki temel yasa, 3194 sayılı İmar Kanunu’dur. Bu kanun plansız yapılaşma ile mücadeleye yönelik önleyici hükümler bulundurmaktadır. Ayrıca hukuka aykırı olarak inşa edilmiş olan ‘’gecekondu’’ olarak ifade edilen yapılar için de 775 sayılı Gecekondu Kanunu bulunmaktadır. Gecekondu Kanunu, mevcut gecekonduların ıslahı, tasfiyesi, yeniden gecekondu yapımının önlenmesi ve bu amaçlarla alınması gereken tedbirleri düzenlemektedir.

Kentsel dönüşümde birçok ülke model olarak alınmıştır. Dünyadaki bütün başarılı uygulamaların incelenmesi ve değerlendirilmesi uygun görülmüştür. Bu ülkelere Kore, Japonya, İspanya ve Güney Amerika ülkeleri örnek olarak verilebilir.